Haber: Oktay YILDIRIM/Kamera:Hakan KAYA

(İSTANBUL) Dünyada işlevini sürdüren en eski tersanelerden biri olan ve yaklaşık 600 yıllık denizcilik tarihini günümüze taşıyan Haliç Tersanesi, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin (İBB) kapsamlı koruma ve yeniden işlevlendirme projelerinin yeni halkasıyla kapılarını sanatseverlere açtı. Forsa Performans Sanatları Merkezi, İBB Başkanvekili Nuri Aslan'ın katıldığı bir törenle açıldı. Aslan “Ekrem Başkanımıza; İBB Miras, İBB Kültür ve Şehir Hatları ekiplerimize, tersanemizin emekçilerine ve bu mekana hayat veren tüm sanatçılarımıza yürekten teşekkür ediyorum. Dilerim bugün burada duyduğumuz bir ses, içimizde kapalı duran kapıları açsın. Ve dilerim o kapı bir daha hiç kapanmasın.” diye konuştu.

Fatih’in 1455’te Haliç kıyılarına attığı altı asırlık denizcilik mührü, bugün sanatın çağdaş nefesiyle yeniden hayat buldu. İBB Miras’ın dokunuşuyla hafızasını tazeleyen tarihi Tersâne-i Âmire’nin B Blok’unda kapılarını açan Forsa Performans Sanatları Merkezi, taş duvarların yankısını sahne sanatlarının ve çok disiplinli atölyelerin yaratıcı ritmiyle buluşturmaya başladı. 2024 yılında İstanbul Sanat Müzesi ile kültür hayatına kazandırılan tarihi yerleşkenin restorasyonu tamamlanan B Blok yapısı, Forsa Performans Sanatları Merkezi (Forsa PSM) adıyla resmen hizmete girdi. Teleskopik tribünüyle ayakta 1600, oturma düzeninde 512 kişiyi ağırlayabilen merkez; konserlerden sahne gösterilerine, dramaturjiden ses arşivciliğine uzanan zengin etkinlik ve eğitim programıyla tarihi endüstri mirasını çağdaş sanat üretiminin kalbine dönüştürüyor. Kentin yeni prestij mekanlarından biri olan Forsa İstanbul, şanına yaraşır görkemli bir törenle hizmete açıldı. İBB Başkanvekili Nuri Aslan’ın ev sahipliğinde yapılan törene, İBB’nin üstyönetimi, İBB Meclis Üyeleri, çeşitli siyasi parti ve sivil toplum kuruluşu temsilcileri ve çok sayıda sanatsever katıldı. Saygı duruşu ve İstiklal Marşının okunmasıyla başlayan törende, yapının yapım aşamalarını konu alan video gösterimi yapıldı.

Sanat merkezinin açılışında sırasıyla İBB Genel Sekreter Yardımcısı Mahir Polat ve İBB Başkanvekili Nuri Aslan sırasıyla birer konuşma yaptı. Sözlerine İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı ve Cumhurbaşkanı adayı Ekrem İmamoğlu’nun sevgi ve selamlarını ileterek başlayan Nuri Aslan, cezaevlerinde tutuklu bulunan Can Atalay, Osman Kavala, Selahattin Demirtaş, Ekrem İmamoğlu’nun da tutuksuz yargılanması gerektiğini ifade ederek, “Eğer bir problem varsa yargılamanın sonunda eğer cezaevine girmeleri gerekiyorsa o zaman girerler. Ama şimdi anayasanın herkese eşit uygulanması gerektiğini buradan ifade etmek isterim” diye konuştu.

İBB Başkanvekili Nuri Aslan, konuşmasını şu şekilde sürdürdü:

“İNANIYORUM Kİ EKREM BAŞKANIMIZA VE TÜM DOSTLARIMIZA KAVUŞACAĞIZ”

“Bugün Haliç Tersanesi’nde, Forsa Performans Sanatları Merkezi açılışımızda sizlerle bir arada olmaktan büyük mutluluk duyuyorum. İnsanın içinde, bazen kendisine bile söyleyemediği şeyler vardır. Yarım kalmış hayaller, ertelenmiş sevinçler, saklanmış duygular… Sonra bir akşam… Bir sahnede tek bir söz duyarsınız. Bir şarkı çalar. Ya da bir bir tablonun önünde öylece durursunuz. Yıllardır adını koyamadığınız o duyguyu, bir başkasının eserinde hemen tanırsınız. Oyun biter, şarkı susar, ışıklar yanar. Dışarı çıktığınızda sokaklar, vapurlar, kalabalık aynıdır ama içinizde bir kapı açılmıştır artık. Sanatın bana göre en güzel yanı tam da budur: İnsanın kendi içinde unuttuğu o kapıyı açabilmesi. Bugün burada, o kapıları açan sanatçılarımızla ve dostlarımızla bir aradayız. Bu vesileyle, sanata ve sanatçıya her zaman en güçlü desteği veren, bir buçuk yılı aşkındır hukuksuzca Silivri’de tutulan Ekrem Başkanımızın selamlarını iletiyorum sizlere... Dün biliyorsunuz 8 arkadaşımıza daha kavuştuk. Biliyorum ve inanıyorum ki Ekrem Başkanımıza ve tüm dostlarımıza kavuşacağız.

“BİRİ VAPUR YAPIYOR, DİĞERİ ŞEHRİN RUHUNU BESLİYOR”

Bir şehrin sanata ekmek gibi, su gibi ihtiyacı var. Çünkü İstanbul’u, ancak birbirimizin derdini, sevincini anlayabildiğimizde gerçekten hissedebiliriz. Aynı salonda yan yana oturuyoruz; çıkarken belki başka başka şeyler düşünüyoruz ama o akşam, bu şehrin ortak bir anısında buluşuyoruz. Bu buluşmanın Haliç Tersanesi’nde olması benim için ayrıca çok özel. Burası Fatih Sultan Mehmed’in 1455’te kurduğu koca bir tarih. Benim için aynı zamanda gençliğimin mekanı. Ben genç bir mühendis adayıyken stajımı burada yaptım. Bir zamanlar unutulmaya bırakılan bu tersaneyi; Ekrem Başkanımızın vizyonuyla ve Şehir Hatları’nda çok büyük emeği olan Sinem Dedetaş Başkanımızla birlikte yeniden ayağa kaldırdık. Bakın, bugün bir tarafta vapurlarımız tamir ediliyor, yenileri yapılıyor; hemen iki adım ötede bir sanatçı provasını yapıyor. Biri vapur yapıyor, diğeri şehrin ruhunu besliyor. İstanbul Sanat Müzesi’nde Fatih’in portresini İstanbullularla buluşturduğumuz bu alanda, şimdi Forsa ile genç sanatçılarımıza yer açıyoruz.

“GENÇLERİMİZ GELSİN; SADECE İZLEMESİN, BURADA ÜRETSİN, SAHNEDE OLSUN”

Bizler Cumhuriyet’in çocuklarıyız. Bu nedenle Ulu Önderimiz Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün ‘Sanatsız kalan bir milletin hayat damarlarından biri kopmuş demektir’ sözünü bir görev bildik. Göreve geldiğimiz günden bu yana da bunun için çalıştık. Gazhane’yi, Feshane’yi, Metrohan’ı, Casa Botter’i, Muammer Karaca Tiyatrosu’nu, Kuyumcuhan’ı ve nice miraslarımızı ayağa kaldırdık. Gençlerimiz için onlarca yeni kütüphane açtık. Ve durmuyoruz, yenilerini yapmaya devam ediyoruz. Kadıköy’deki Haldun Taner ve Fatih’teki Reşat Nuri tiyatrolarında, Bukoleon Sarayı’nda ve Kara Surları’nda çalışmalarımızı sürdüreceğiz. Feshane ve Rumeli Hisarı’nda ikinci etapları, Yedikule Gazhanesi’nde ise üçüncü etabı bitirip İstanbullularla buluşturacağız. Çünkü bizim tek bir derdimiz var: Bağcılar’dan Pendik’e, Sarıyer’den Sultanbeyli’ye kadar bu şehrin hiçbir çocuğu bir tiyatrodan, bir konserden uzak kalmasın. Gençlerimiz gelsin; sadece izlemesin, burada üretsin, sahnede olsun. Cumhuriyet’in aydınlık sesini buradan duyursun.”

“MAZERET UYDURACAK HALİMİZ YOK”

Tarihi kültürel değerleri tekrar ayağa kaldırıklarını ancak sonrasında pek çok yerin ellerinden alındığını anımsatan Nuri Aslan, "Yedikule Gazhanesi’ni 1 Milyar TL harcayı ayağa kaldırıyoruz; sabah bir kalkıyoruz Yedikule Gazhanesi başka birinin üstüne geçmiş. Kimin? Vakıflar Genel Müdürlüğü. Peki bu bizi üzüyor mu? Asla. Biz, bugününe, yarınına sahip çıkan Cumhuriyetin çocuklarıyız. Mazeret uyduracak halimiz yok. Müze Gazhane’de bizim, Yedikule Gazhanesi de bizim. Netice olarak, biz İBB olarak Cumhuriyetin bir kurumuyuz. Vakıflar Genel Müdürlüğü de Cumhuriyetin bir kurumu. Biz gece gündüz çalışmaya, İstanbul’u ayağa kaldırmaya devam ediyoruz" dedi.

Nuri Aslan şu görüşleri dile getirdi:

"Tüm bunlar moralimizi bozuyor mu, motivasyonumuzu düşürüyor mu diye soruyorsanız asla. Gazi Mustafa Kemal Atatürk en zor şartlarda başkasından borç alarak annesine para verip Anadolu'ya nasıl çıkmışsa o günü bilen Cumhuriyet'in çocukları bugün bu Cumhuriyete ve bu ülkeye sahip çıkacaklardır. Yani biz Fatih'in fethettiği, Gazi Mustafa Kemal'in Cumhuriyeti ilan ettiği bu şehri erinde sonunda her şeyi elimizden alsalar da tapular için söylüyorum -Cumhuriyeti elimizden alamazlar- sonuna kadar mücadele edeceğiz. Hiçbir tarihi eseri yalnız bırakamayız ve yapmadan bırakamayız. Vakıfların parası olmayabilir, hükümetin sıkıntıları olabilir, işte orada İBB hep yanında. Devletinin yanında, milletinin yanında meclis üyesi arkadaşlarımızla gece gündüz mücadele ediyoruz. Parayı biz harcıyoruz, binaları bitiriyoruz, onlar alıyorlar müze olarak çalıştırıp para kazanıyorlar. Bu para bu millete geldiği için biz gocunmuyoruz. Bu Cumhuriyete hizmet etmek bizim boynumuzun borcudur. Bu borcu en iyi şekilde yerine getirmeye çalışıyoruz.

“SÖZÜMÜZ SÖZ BU MİLLETE! BU CUMHURİYETE SAHİP ÇIKACAĞIZ”

Sözümüz söz bu millete. Bu Cumhuriyete sahip çıkacağız. İstanbul'da her çocuk eşit şartlarda yaşayacak. Herkes İstanbul'da sanattan da müzeden de efendime söyleyeyim tiyatrodan da eşit şartlarda yararlanacak. Eşit yurttaşlık ilkesini İstanbul'da önce yerine getireceğiz, sonra da tabii ne yapacağız? İstanbullularla beraber tüm Türkiye'ye şamil edeceğiz.İşte biz burayı da gençlerimiz gelsin, sadece izlemesin, burada üretsin, sahnede olsun, Cumhuriyet'in aydınlık sesini buradan duysun istedik.”

“FORSA PERFORMANS SANATLARI MERKEZİ’MİZ İSTANBUL’UMUZA HAYIRLI OLSUN”

Ekrem Başkanımıza; İBB Miras, İBB Kültür ve Şehir Hatları ekiplerimize, tersanemizin emekçilerine ve bu mekana hayat veren tüm sanatçılarımıza yürekten teşekkür ediyorum. Dilerim bugün burada duyduğumuz bir ses, içimizde kapalı duran kapıları açsın. Ve dilerim o kapı bir daha hiç kapanmasın. Forsa Performans Sanatları Merkezi’miz İstanbul’umuza hayırlı olsun.”

İBB Genel Sekreter Yardımcısı Mahir Polat ise konuşmasında şunları söyledi:

“Sevgili başkanlarım, kıymetli İstanbul Büyükşehir Belediyesinin meclis üyeleri, ilçe belediye başkanlarım, her siyasi partiden temsilcilerimiz, misafirlerimiz, muhtarlarımız, sevgili sanatçı dostlar, kültür sanat dünyasının temsilcileri, farklı kurumların temsilcileri; hoş geldiniz. Bizim için özel bir gün. Bu açılış gecesini bir ev sahipliği duygusuyla ve misafirperverlikle karşılamak bizim için çok mutluluk verici. Tabii her projenin açılışında konuşuyoruz, projeleri anlatmaya çalışıyoruz ama gün sonunda aslında açılış günleri bir sevincin, bir mutluluğun paylaşılması günleri. Bizi yalnız bırakmadınız, bu açıdan çok anlamlı.

İstanbul'un sıfır noktasının, bu noktaların hayata daha fazla açıldığı, kültür sanatla buluştuğu, kentte yaşayanların kamusal olarak erişim haklarının olduğunu, girebilip deneyim yaşama, kendisinin de o faaliyetten, o mekandan faydalanma hakkı olduğunu bildiği ve faydalandığı bir yeni kentte işte sivilliğin daha fazla inşa olduğu ve başta kültür sanat olmak üzere kamuya artık daha fazla sivil olmanın, kültür sanat alanında daha fazla devlet kurumu gibi davranmanın aslında bu alanların güzelliğini, kalitesini biraz olsun geriye bıraktığı örnekleri ilk önce Hasanpaşa Gazhanesinde başladığımız bahçe düzeni etrafında yaşam alanı, arkasından diğer projelerin her birisine taşıdığımız ve nihayetinde çok yakın bir tarihte arka arkaya açtığımız Muammer Karaca Kültür Kompleksi bir tiyatro binası olarak, arkasından Kuyumcu Han projesinin geldiği bir proje ve yine Ahi Çelebi Sıbyan Mektebinin Evliya Çelebi'ye adandığı bir noktayla beraber bu dördüncü, en azından bu kısa sekansta yaptığımız, ikinci turda yaptığımız proje de tamamlanmış oluyor. İstanbul gerçekten ne yapsak yetmeyecek bir kent. Çünkü şu gerçeklikle karşılaşmak durumundayız: Bu kent 16 milyon insanın yaşadığı, bazı ilçelerinin bir kent düzeyinde nüfus barındırdığı ve özellikle sosyal dezavantajlılığın çatışma,şiddet, gerilim beraber getirdiği bir kent potansiyeliyle uyumlu, paylaşımcı, dostluğun, kardeşliğin ve bir çeşit dayanışmanın daha egemen olduğu ve bunun kültür sanatla, sosyallikle yan yana geldiği bir kent olmasına ihtiyacı olduğunu düşündüğümüz bir kent. Bugün hala daha 1 milyonluk nüfusuyla Esenyurt'un, Bağcılar'ın, Gaziosmanpaşa'nın ve farklı ilçelerin merkeze çok uzak olmalarıyla beraber kültürle, sanatla, sosyalleşmenin yan yana geldiğini bir strateji olarak gördüğümüz alanlar.

“ÇAĞDAŞ, YENİLİKÇİ, İSTANBUL'A YAKIŞAN, BİZDEN BEKLENENE UYGUN BİR PROJE”

Bütün bu çalışmaların sonunda bugün Haliç Tersanesinde ortaya koyduğumuz bu çalışma Forsa PSM şu an içinde bulunduğunuz, kapandığında 1600 kişilik kapasiteye cevap verebilecek bir alanla 512 kişilik oturma kapasitesiyle yeni nesil kamunun yöneteceği ve sanatçılara, kültür insanlarına açık, projeleri beraber geliştirme konusunda yarı programı İBB tarafından yarı programı da açık katılımcı program tekliflerine açık bir performans sanatları merkezi olarak açılmış oluyor. Bu haliyle çağdaş, yenilikçi, İstanbul'a yakışan, bizden beklenene uygun bir proje yaptığımızı; eski eser çalışmalarının içerisinde çağdaş mimari ve yerleştirmenin de İBB Miras tarafından nasıl yapılabileceğinin çok güzel örneği olan bir proje olarak sunmaktan gurur duyduğumuz bir proje. Huzurlarınızda Başkanımız Ekrem İmamoğlu'na çok teşekkür ediyorum. O bu projeyi baştan beri çok destekleyen çok özel bir isimdi. Göreve başladığı andan itibaren projelerimizi aynı duyarlılık, aynı hassasiyetle sürdürmemize büyük katkısı olan sevgili Nuri Başkanımıza çok teşekkür ediyorum.”

YAPININ TARİHÇESİ VE MİMARİSİ

İstanbul’un Osmanlı egemenliğine geçmesinin ardından Fatih Sultan Mehmed tarafından kurulan Tersâne-i Âmire, zamanla kıyı boyunca eklenen gemi inşa tezgâhları, ambarlar, atölyeler, havuzlar, kışlalar ve üretim birimleriyle Osmanlı denizciliğinin merkezlerinden biri hâline geldi. 16. yüzyılda imparatorluk sınırlarındaki tersanelerin idari olarak buraya bağlanmasıyla denizcilik üretimi ve eğitimi açısından merkezî bir kimlik kazanan yapı, 18. ve 19. yüzyıllarda Osmanlı denizciliğinin modernleşme süreciyle birlikte genişletildi. 1913 yılında Tersâne-i Âmire’nin Taşkızak, Camialtı ve Haliç tersaneleri olarak ayrılmasının ardından bugünkü Haliç Tersanesi, Kasımpaşa Deresi ile Atatürk Köprüsü arasında yer alan rıhtımı, inşa kızakları, kuru havuzları ve atölye binalarıyla yaklaşık 600 yıllık denizcilik mirasını günümüze taşıyan önemli bir endüstri yapısı olarak varlığını sürdürüyor.