Haber: Emine DALFİDAN
(TBMM) - AK Parti, "eşik gelir" olarak belirlenecek miktarın altında kalan hanelerin desteklenmesi amacıyla hazırlanan "vatandaşlık maaşı" olarak tanımlanan Gelir Tamamlayıcı Aile Destek (GETAD) Sistemi'ni pilot olarak uygulamaya hazırlanıyor. İl ve ilçelere göre değişecek olan "eşik gelir"in nasıl belirleneceği ve hangi kriterlere göre verileceğine ilişkin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı çalışma yürütüyor. Mevcut sosyal yardım programlarına entegre yürütülecek sistemle ilgili yasal düzenlemelere de gidilecek.
AK Partili kaynaklardan alınan bilgiye göre, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz Başkanlığında, GETAD sistemi ile ilgili çalışma yürütülüyor. Bu sistem, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları aracılığıyla yürütülen sosyal yardımlarına da entegre edilerek uygulanacak. Birkaç ay içinde uygulanmaya başlanması planlanan sistemin genel hatları belirlendi.
GETAD uygulaması yerleşim birimlerinin sosyal ve ekonomik yapısına göre il ve ilçelere göre farklılık gösterebilecek. Her il veya ilçenin sosyal ve ekonomik yapısına göre "eşik gelir" belirlenecek ve bu miktarın altında kalanlara destek verilecek. Hane bazlı olarak sağanacak destek, hanede çalışan olsa bile verilecek. Eğer hanenin geliri belirlenen "eşik gelir" miktarının altında kalıyorsa "eşik gelir" düzeyine çekilecek. Bu destek kira, gıda, enerji, ısınma veya nakit şeklinde yapılacak.
Bu kapsamda eşik gelir için asgari ücretin de belirleyici olabileceği belirtiliyor. Böylece geliri asgari ücretin altında kalan hanelerde gerekiyorsa destekle asgari ücrete tamamlanması; asgari ücret geliri olup kirada oturanlara kira desteği sağlanması gibi seçenekler üzerinde çalışılıyor. Bir hanede asgari ücret geliri olsa bile destek verilecekse çocuk sayısı veya hanede yaşayan kişi sayısı da göz önünde bulundurulacak.
Her ilde geçim düzeyi ve ilin bulunduğu bölgenin iklim, ekonomik koşulları farklılık göstereceğinden eşik gelirin tüm ülke için aynı düzeyde olmayacağı, bölgelere veya illere göre farklılık göstereceği belirtiliyor.
Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, hangi şehirlerde ne tür yardım yapılabileceği konusunda çalışmalarını sürdürüyor. Bu kapsamda örneğin Ağrı ile Antalya veya Şırnak ile İstanbul'da iklim, ekonomik ve sosyal yapı açısından ihtiyaçlar ve o yerleşim biriminin özellikleri göz önünde tutularak, ısınma, gıda, kira, enerji desteği gibi destekler sağlanacak.
GETAD'a başvurular beyan üzerine olacak veya incelemeler sonucu ihtiyacı olduğu belirlenen kişiler programa dahil edilecek.
Pilot uygulama birkaç ay içinde ülke genelinde belirlenecek lokal bölgelerde başlanacak. Uygulamanın gelecek yıl tüm Türkiye'de yaygınlaştırılması hedefleniyor.
"Hangi bölgelerde neye ihtiyaç var bunlar üzerinde çalışılıyor"
Yetkililer "Amacımız asgari ücretli ama çok çocuklu, emekli ama hiç çocuğu yok evde iki kişi yaşıyor. Evi kirada ama asgari ücretle çalışıyor, bu gibi durumda olanlar için kriter belirleniyor. Amacımız gerçekten ihtiyaç sahibi olanlara ulaşabilmek ama ihtiyacını da ona göre desteklemek, kiraysa kira, gıdaysa gıda, nakitse nakit. Önemli olan o ilin geçim standardını yakalamak ve değişkenlikleri de göz önünde bulundurmak. Bu kimi ilde kira olur, kimi ilde gıda olur. İl ve ilçe bazlı olacak. Hangi bölgede neye ihtiyaç var bunlar üzerinde çalışmalar sürüyor. Şu andaki sosyal yardım programlarıyla ilgili düzenlemeler yeterli ama gerekirse yasal düzenlemeler de yapılacak" bilgisini aktardı.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Plan ve Bütçe Komisyonu'nda bütçe görüşmeleri sırasında yaptığı açıklamada, “Bu yeni destek modelimiz özü itibarıyla bir eşik gelirin altında kalan aileleri destekleyici bir model olacak ama istihdam piyasalarından caydırıcı nitelikte de olmayacak. Bu genel kavramsal çerçeve içinde yeni bir sistemi de ülkemize kazandıracağız. Sosyal yardım alanında yapısal bir reformu da hayata geçirmiş olacağız. Bu sistemin pilot uygulamasını önümüzdeki yıl başlatacağız birkaç ilimizde. 2027 yılında ise tüm ülkeye yaymayı planlıyoruz” açıklamasında bulunmuştu.