Erdal Sağlam

(ANKARA) - Son yıllarda artan mafyalaşma, sanal kumar ve uyuşturucu vakalarında önemli rolü olduğu bilinen varlık barışı uygulamalarına, geri dönülüyor. Varlık barışı düzenlemesinin de yer alacağı yeni teşvik ve vergi paketiyle, 2027 başında uygulamaya girmesi beklenen yüklü seçim ekonomisi harcamaları için şimdiden kaynak yaratılmaya çalışıldığı anlaşılıyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan “Türkiye Yüzyılı Yatırım İçin Güçlü Merkez Programı” ile yatırım ortamını güçlendirmeye yönelik yapılacak yeni düzenlemeleri açıkladı. Önümüzdeki hafta Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ile Maliye ve Hazine Bakanı Mehmet Şimşek tarafından detayları açıklanacak pakette, önemli vergi düzenlemelerinin yer alacağı belirtiliyor.

Pakette, varlık barışının yanında, İstanbul Finans Merkezi kapsamında yer alan şirketlere vergi avantajları yer alacak. Bu şirketlerin yurt dışıyla aracılık ettikleri transit ticaretlerinde yarı yarıya uygulanan kurumlar vergisi, artık alınmayacak. Merkez dışında kalan şirketlerin transit ticaret kazançları ise sadece yüzde 5 kurumlar vergisine tabi tutulacak.

Savaş sonrası Dubai’ye rakip olunması için buradaki şirketlerin merkezlerini İstanbul Finans Merkezi'ne taşımaları halinde 20 yıllık vergi bağışıklığı tanınacak. Burada çalışan nitelikli elemanlara ücret istisnası getirilebilecek.

İhracatçıya vergi indirimi

5 puanlık indirimle ihracatçılara uygulanan yüzde 20’lik kurumlar vergisi oranı daha da indiriliyor. Kurumlar vergisi imalatçı, ihracatçılar için yüzde 9, sadece ihracat yapanlar için yüzde 14 olarak uygulanacak.

Aynı paket içinde, yurt dışında yaşayan ve son 3 yılda Türkiye’de vergi mükellefi olmayan kişilerin ülkeye gelmeleri halinde, yurt dışı kaynaklı gelir ve kazançlarından 20 yıl boyunca vergi alınmayacak. Bunun uygulama detayları henüz belli değil ama bunlar sadece Türkiye’deki elde ettikleri gelir üzerinden vergi ödeyecekler. Bu kişiler için veraset intikal vergisi yüzde 1 uygulanacak.

Bu arada yurt dışındaki kişi ve şirketlere, Türkiye’de verilen mimarlık, mühendislik, yazılım ve tasarım faaliyetlerinden elde edilen gelire uygulanan yüzde 80’lik indirim oranı yüzde 100’e çıkarılacak. Yani bu hizmet gelirlerinden vergi alınmayacak.

Yeni paketle birlikte, yurt dışında bulunan para, altın ve menkul kıymetlerin Türkiye’ye getirilmesi halinde, yüzde 2-3 gibi, küçük bir vergi ödemesi dışında, hiçbir surette vergi incelemesi ve vergi tarhiyati yapılmayacak. Varlıklarını getirenler kambiyo, gümrük ve bankacılık mevzuatı açısından imtiyazlara sahip olacaklar.

Torba Yasa Teklifi’nin TBMM’ye verilmesi ve yasalaşma sürecinde, daha çok sayıda yeni ve sürpriz düzenlemelerin de gündeme geleceği beklentisi var.

Varlık Barışı Türkiye'yi Gri Liste'ye sokmuştu

İktidarın hazırladığı paketin tanıtımında, “Türkiye’nin değişen küresel tedarik zincirleri kapsamında merkez ülke olmasının amaçlandığı” belirtiliyor. Ancak planlanan önlemlere bakıldığında sanayi üretiminin ve arzın artırılmasına ilişkin teşvikler ilk göze çarpanlardan biri. Hükümetin yıl ortasından itibaren iş kesimini de memnun etmeye, üretimin artırıp işsizliğin daha fazla sorun olmasına engel olmaya çalışacağı anlaşılıyor.

Ancak artacak vergi muafiyetleri yoluyla ihracatın desteklenmesi önemli vergi kayıplarına neden olacak. İstanbul’un yabancı sermaye için Dubai yerine tercih edilmesini teşvik edecek düzenlemeler de kayıplara neden olabilir. Ancak bu teşviklerin işe yarayıp yaramayacağı da şimdilik belirsiz.

Bu tedbirlerle yılın ikinci yarısında arzın artırılması, ardından 2027 yılı başından itibaren dar gelirli kesimlere seçim nedeniyle kaynak aktarılması, bunun da talebi yeniden körüklemesi kaçınılmaz. Önümüzde seçime kadar geçecek sürede büyüyecek cari açığın karşılanması ve ülkeye yeni kaynaklar sağlanıp, döviz dengesinin sağlanmaya çalışılacağı da açıkça gözüküyor.

Halbuki 2008 ve 2022 yıllarında çıkarılan varlık barışlarının, ülkedeki suç ekonomisini büyüttüğü ortada. Özellikle mafyaların, sanal kumar ve uyuşturucu olaylarının öne çıkmasının, bu varlık barışları sonrasındaki iklim nedeniyle oluştuğu uzmanlar tarafından sürekli söylendi. Kayıt dışı ve suç ekonomisinin artması, Türkiye’nin bu düzenlemelerin ardından OECD’nin kara parayla mücadelede Gri Liste'ye girmesi, bu konuda en önemli kanıtlardı.

Özetle; AK Parti iktidarı gelecek yılki seçime hazırlanmaya, şimdiden kaynak yaratmaya başlıyor. Bunun için toplumsal maliyeti çok yüksek olduğunu bile bile, kayıt dışı paranın ülkeye gelmesine tekrar izin verecek gibi gözüküyor.